รากแก้วแห่งปัญญา ตอน ตองเหลือง

ในอดีต ชนเผ่าตองเหลืองใช้ชีวิตเร่รอน ซ่อนเร้น หากินในป่าแถวเขาสูง หาอาหารด้วยการล่าสัตว์ เก็บพืชผลไม้ ไม่ใส่เสื้อผ้า พักอาศัยง่ายๆทำด้วยไม้มุงด้วยใบตอง นอนบนดินหรือปูด้วยใบตอง นอนตะแคงหันหัวไปทางเนินเขาเพื่อฟังเสียงสัตว์และระมัดระวังไม่ให้ภัยเข้ามาถึงตัว พักในที่ ๆ นึงไม่เกิน 10 วัน หรือจนใบตองเริ่มเหลืองนั่นเอง แต่ชนเผ่าไม่ชอบให้คนเรียกเขาว่าผีตองเหลือง แต่ต้องการให้เรียกว่าตนเองว่า มลาบรี ที่แปลว่าคนป่าหรือคนไพร มลาบรีมีอาวุธแค่หอกและมีด ไม่รู้จักแม้กระทั่งทำกับดักเพื่อจับสัตว์ใหญ่ ล่าสัตว์ด้วยการเรียนรู้ด้วยตนเอง ไม่นิยมสืบทอดภูมิปัญญากัน มลาบรีจะเจาะหูทุกคนเพื่อแบ่งแยกตนจากชนเผ่าอื่น เป็นการบ่งบอกถึงการมีชีวิต มีบทเพลงที่บอกเล่าการดำรงชีวิต แต่ในปัจจุบันชาวตองเหลืองประสบปัญหาที่ป่าเสื่อมโทรม มีการขยายพื้นที่ของคนเมือง ทำให้ชาวตองเหลืองไม่สามารถใช้ชีวิตและซ่อนตัวเหมือนเดิมได้ ตองเหลืองในจังหวัดน่าน เลิกเร่ร่อนย้ายถิ่น หันมาปักหลัก ใส่เสื้อผ้าและใช้ชิวิตดังคนปกติ นายยูจีน โรเบิร์ต ลอง มิชชันนารีชาวอเมริกันได้เข้ามาช่วยเหลือชาวตองเหลืองอย่างจริงจัง ช่วยจากการเอารัดเอาเปรียบ และให้มีชีวิตความเป็นอยู่ดีขึ้น มีสิทธิ์ทางสังคมมีบัตรประชาชน มีการสอนภาษามลาบรีโดยคิดค้นขึ้นโดยใช้ตัวอักษรไทยให้แก่เด็กชาวมลาบรี รวมถึงการติดต่อกับสังคม พื้นฐานการดำรงชีวิต เช่น ปลูกข้าว พืชผัก เลี้ยงสัตว์ ซึ่งทำให้พ่อแม่ก็ได้มีโอกาสซึมซับสิ่งนี้เข้าไปด้วย เป็นความรู้ใหม่ที่ทำให้เผ่าตองเหลืองมีทางเลือกและมีทางออกทีจะดำรงชีวิตในอนาคต

 

Read more...

รากแก้วแห่งปัญญา ตอน อุตสาหกรรมเพาะเลี้ยงกุ้งอย่างยั่งยืน

อุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งถือเป็นแหล่งรายได้สำคัญของประเทศไทย แต่ผลกระทบต่อการอุตสาหกรรมดังกล่าวอาจส่งผลต่อสิ่งแวดล้อม การแก้ไขปัญหาดังกล่าวจึงได้เกิดโครงการการถ่ายทอดเทคโนโลยีการเลี้ยงกุ้งกุลาดำตามระบบ Code of Conduct หรือโครงการการพัฒนาการเลี้ยงกุ้งแผนใหม่ เพื่อสร้างให้ระบบเศรษฐกิจกุ้งของไทยมีความแข็งแกร่งเพิ่มยิ่งขึ้นภายใต้แนวคิดสร้างสภาพแวดล้อมที่ดี และมีความรับผิดชอบต่อสังคม โดยการบำบัดน้ำทิ้งก่อนปล่อยสู่แหล่งน้ำ

 

Read more...

รากแก้วแห่งปัญญา ตอน ธนาคารพันธุกรรม

ปัจจุบันช้างที่มีการจดทะเบียนเป็นช้างเลี้ยง 3,000 เชือก ซึ่งลดลงมากจากอดีตที่มีถึง 10,000 เชือก สาเหตุก็มาจากช้างที่มีความสามารถเป็นพ่อพันธุ์น้อย และมีความหลากหลายทางพันธุกรรมน้อยลง เมื่อเกิดโรคระบาดอาจทำให้ช้างทั้งโขลงตายได้เพราะไม่มีภูมิต้านทาน นักวิจัยหลายหน่วยงานกำลังอนุรักษ์ช้างไทย ได้แก่ การศึกษาช้างเพศเมีย การผสมเทียมและการแช่แข็งอสุจิช้างโดยจะมีการปรับปรุงพันธุกรรมให้มีความหลากหลายมากขึ้น และการโคลนนิ่งตัวอ่อน เป็นต้น  วิทยาการนี้เป็นการช่วยชีวิตให้สัตว์ที่ใกล้สูญพันธ์มีความหวังที่จะสืบทอดเผ่าพันธุ์ในอนาคต

 

Read more...

รากแก้วแห่งปัญญา ตอน วัฒนธรรมข้าว

วัฒนธรรมข้าวสะท้อนจากประเพณี พิธีกรรมแต่ละท้องถิ่น โดยมีจุดมุ่งหมายเดียวกัน คือ สร้างขวัญกำลังใจ ขอพรให้พืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ นอกจากประเพณีและพิธีกรรม อาหารก็เป็นอีกส่วนหนึ่งที่แสดงออกถึงวัฒนธรรมข้าวได้เช่นกัน ภูมิปัญญาหลายอย่างของที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมข้าว เช่น กล่องข้าว เครื่องใช้ที่เกี่ยวกับข้าว ได้รับการถ่ายทอดและพัฒนาอย่างต่อเนื่องและสอดรับกับการใช้สอย แต่ปัจจุบันข้าวมีการปลูกเพื่อการพาณิชย์มากขึ้นทำให้การเก็บเกี่ยวข้าวเริ่มเปลี่ยนไป ใช้เครื่องจักรเข้ามาช่วย นักวิจัยจึงเข้ามามีบทบาทโดยมีการพัฒนาเครื่องเกี่ยวนวดที่เหมาะสมกับท้องถิ่นและมีราคาถูก ซึ่งข้าวที่ได้มีคุณภาพดีขึ้น ลดการร่วงหล่นของข้าว และระยะเวลาที่ใช้ลดลง อีกทั้งนักวิจัยยังแก้ปัญหาความชื้นของข้าวเปลือกโดยผลิตเครื่องอบข้าวเปลือกในโรงสีข้าวที่ใช้เตาเผาแกลบเป็นเชื้อเพลิง การอบมีวิธีการเป่าลมร้อนด้วยความเร็วสูงทำให้ข้าวเปลือกลอยตัวจนข้าวเปลือกได้รับความร้อนได้ทั่ว เมื่อความชื้นน้อยก็จะลอยตัวข้ามออกไป เทคโนโลยีนี้ทำให้การส่งออกดีขึ้นและยังลดต้นทุนการผลิตอีกด้วย

 

Read more...

รากแก้วแห่งปัญญา ตอน ผู้พิทักษ์นกเงือก

นกเงือกเป็นสัญลักษณ์แห่งความสมบูรณ์ของป่า เป็นผู้รักษาสมดุลให้ธรรมชาติ เป็นนักล่าในการจับแมลง และสัตว์เล็กไม่ให้มีมากเกินไป และเป็นผู้สร้างป่า กระจายพันธุ์ โดยจะสำรอกหรือขับถ่ายเมล็ดพันธุ์พืชออกมากลายเป็นป่าไม้แห่งใหม่ในที่สุด นกเงือกอาศัยในป่าเขตร้อนที่สมบูรณ์ในแถบเอเชียและแอฟริกา โดยอาศัยในโพรงของต้นไม้ ในประเทศไทยนกเงือกมีจำนวนลดลงและเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ สาเหตมาจากการถูกล่า ถูกนำไปขาย และป่าถูกบุกรุกและเสื่อมโทรม นกเงือกชนหินนกเงือก หัวแรด นกเงือกปากย่น นกเงือกดำ นกเงือกกรานช้างปากเรียบ นกเงือกคอแดง และนกเงือกหัวหงอกเป็นนกเงือกที่หายากและเสี่ยงสูญพันธุ์ในไทย รศ.ดร.พิไล พูลสวัสดิ์ได้มีการศึกษานิเวศน์วิทยานกเงือกที่บอกเล่าเรื่องราวได้ชัดเจนและครอบคลุมทุกด้าน นักวิจัยไทยมีความพยายามอนุรักษ์นกเงือก โดยซ่อมโพลงให้นกเงือกสามารถกลับมาใช้ใหม่ได้ และอ.ชาคร ผาสุวรรณได้ตั้งโครงการสร้างโพลงเทียมให้แก่นกเงือกซึ่งอาจสามารถแก้ไขปัญหาหลาย ๆ อย่างให้แก่การขยายพันธุ์ของนกเงือกต่อไปได้ในอนาคต นอกจากนี้นักวิจัยยังเข้าไปให้ความช่วยเหลือ ความรู้ และความเข้าใจแก่ชาวบ้านเพื่อให้ช่วยกันอนุรักษ์นกเงือก เกิดการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เกิดเป็นกลุ่มผู้พิทักษ์นกเงือกในประเทศไทย

 

Read more...