ยุววิจัยประวัติศาสตร์ท้องถิ่นภาคเหนือ ตอน บ้านดงน้ำล้อมชีวิตแห่งการเปลี่ยนแปลง

อาข่ากลุ่มชาติพันธุ์ที่มีวิถีชีวิตที่ผูกพันกับธรรมชาติ มีขนบธรรมเนียม ประเพณี ความเชื่อ คำสอนสืบทอดต่อกันมา แต่เมื่อชาวอาข่าถูกให้อพยพลงมาอยู่พื้นราบ และได้มาอยู่ในหมู่บ้านดงน้ำล้อม ต.แม่เย็น อ.พาน จ.เชียงราย ในตอนแรกต้องปรับตัวอย่างมากจากจากเดิมที่ปลูกข้าวไร่ต้องหันไปรับจ้าง และเมื่อชาวเขากลุ่มอื่นอพยพเข้ามามากขึ้นก็ไม่มีพื้นที่ทำกิน ต่อมาชาวอาข่าก็หันไปนับถือศานาอื่น เลิกการทำประเพณีดั้งเดิม ชุดประจำชาติก็ใส่เพียงแค่เทศกาล จากปัญหาที่เกิดขึ้น กระแสสังคมที่ถาโถมเข้ามาส่งผลต่อวิถีชิวิตของชาวอาข่า เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมของอาข่าทั้งความเชื่อ การใช้ภาษา การแต่งกาย และวัฒนธรรมการบริโภคสร้างปัญหาทางสังคม สูญเสียภูมิปัญญา ยุววิจัยประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจึงได้มีการศึกษาปัญหาที่เกิดขึ้นเพื่อหาทางฟื้นฟูวิถีดั้งเดิมต่อไป

 

Read more...

ยุววิจัยประวัติศาสตร์ท้องถิ่นภาคเหนือ ตอน หนองเสาเถียร นาดีที่พอเพียง

ทุยลุยทุ่ง ตำนานนาดีที่พอเพียง เป็นยุคทำนาของหนองเสาเถียรที่ใช้วัว-ควายไถนา มีพิธีกรรมทำขวัญข้าว รับขวัญข้าว แต่เมื่อความเจริญก้าวหน้าทางวิทยากรเข้ามีบทบาทในเกษตรกรรม ชาวนาให้เทคโนโลยีเข้ามาทุ่นแรงทำให้ขาดความร่วมมือกัน ขาดความสัมพันธ์พูดคุย ต่างคนต่างทำ และยิ่งในช่วงหลังมีการจ้างคนอื่นเข้ามาทำนาแทนตน พิธีกรรมหายไป มีแต่เรื่องของธุรกิจ กาลเวลาและการเปลี่ยนแปลงที่ผ่านเข้ามาทำให้วิถีชีวิตของชาวบ้านเปลี่ยนแปลงไป ยุววิจัยจึงได้ศึกษาเพื่อเรียนรู้วิถีชีวิตดั้งเดิมว่าเป็นอย่างไร

 

Read more...

ยุววิจัยประวัติศาสตร์ท้องถิ่นภาคกลาง ตอน เนินมะปราง บ้านป่าน่าอยู่

เนินมะปรางจังหวัดพิษณุโลกเป็นพื้นที่ที่มีทิวทัศน์ที่สวยงาม เดิมเป็นป่าดงดิบที่เต็มไปด้วยต้นไม้และสัตว์ป่า จึงมีนายทุนเข้ามาทำสัมปทานป่าไม้ เป็นพรานล่าสัตว์ จนส่งผลให้พื้นที่จากป่าดงดิบกลายเป็นป่าแห้งแล้ง ชาวบ้านในพื้นที่จึงได้รวมกลุ่มเพื่อหาทางอนุรักษ์ เกิดเขตห้ามล่าสัตว์ป่าถ้ำผาท่าพล และได้พยายามปลูกฝังจิตสำนึกให้แก่คนรุ่นหลัง จัดกิจกรรมการอนุรักษ์ให้แก่เยาวชน มีโครงการมัคคุเทศน์น้อย เขตอนุรักษ์นี้นอกจากจะอนุรักษ์สัตว์ป่าแล้ว ยังครอบคลุมระบบนิเวศให้มีความสมบูรณ์ ส่งเสริมให้เกิดการเกษตรพึ่งพาตนเองมากกว่าพึ่งพาธรรมชาติ

 

Read more...

ยุววิจัยประวัติศาสตร์ท้องถิ่นภาคกลาง ตอน กระทงสายที่บ้านตาก วิถีเกษตรกรรมนำวัฒนธรรมล้ำค่า

การลอยกระทงสายเป็นประเพณีท้องถิ่นของชาวอำเภอบ้านตาก ที่มีการปรับเปลี่ยนตามวิถีชิวตของชาวบ้าน มีจุดเริ่มต้นจากการศรัทธาต่อพระพุทธศาสนา ความเคารพต่อแม่คงคา ผสานกับวิถีชีวิต ภูมิปัญญาท้องถิ่น ในยุคแรกลอยประทีปด้วยศรัทธา ทำเพื่อเคารพในสายน้ำเพราะชาวบ้านทำนาทำไร่และพึ่งพาแม่น้ำปิง ใช้กะลามะพร้าวเป็นกระทง ไม่ได้ตั้งใจจะลอยเป็นสายแต่เป็นไปตามธรรมชาติ ต่อมาเป็นยุคที่ตั้งใจลอยให้เป็นสาย ยังคงใช้กะลามะพร้าวเป็นหลักและมีวัสดุอื่นๆมาร่วมด้วย มีการจัดกิจกรรมรื่นเริง กลายเป็นลอยเพื่อความสนุกสนานรื่นเริง และในปัจจุบันเป็นยุคกระทงสายกับการท่องเที่ยว ด้วยการประชาสัมพันธ์จากภาครัฐและเป็นประเพณีที่มีมายาวนาน ทำให้การลอยกระทงสายเป็นที่รู้จัก จึงเน้นไปที่กิจกรรมมหรสพ การละเล่นพื้นบ้าน แต่เน้นให้มีกิจกรรมการลอยแบบดั้งเดิม

 

Read more...

ยุววิจัยประวัติศาสตร์ท้องถิ่นภาคกลาง ตอน งานปีผีมด

ชุมชนชาวดอนยางมีประเพณีงานปีผีมดที่เป็นขนบดั้งเดิม คนในชุมชนเชื่อว่าพิธีนี้จะทำให้ความเจ็บป่วยที่เป็นอยู่หายและเจ้าของบ้านจะทำมาค้าคล่อง เป็นพิธีกรรมขอบคุณเทพเจ้าและไว้บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว มีการสืบทอดผ่านกัน มีเฉพาะชาวเพชรบุรี ต. ดอนยาง โดยตำนานเล่าว่าเทพเจ้าแปลงตัวลงมาช่วยชาวบ้านที่เจ็บป่วย โดยให้จัดอาหารเลี้ยงเซ่นไหว้ พิธีกรรมกำหนดให้รุ่นหนึ่งจัดงานได้เพียง 3 ครั้งจากนั้นก็ยกให้รุ่นต่อมาเป็นผู้จัด การจัดงานช่วงเช้าจะเซ่นเทพเจ้า ช่วงเย็นจะงานผีมด เรียกวิญญาณผีเรือน หรือบรรพบุรุษที่ล่วงลับ ทั้ง 2 พิธีต้องมีคนทรงและนายนิมนต์เป็นผู้ทำพิธี ยุววิจัยมีความตั้งใจศึกษาประเพณีงานปีผีมด เพราะเด็กรุ่นหลังไม่ค่อยสนใจ ยุววิจัยอยากเป็นส่วนหนึ่งที่จะรักษาพิธีกรรมนี้ไว้เพราะประเพณีนี้ช่วยให้เกิดความผูกพัน สามัคคี กตัญญูต่อบรรพบุรุษ

 

Read more...