คลื่นอนาคต ตอน ป่าชายเลน ขุมทรัพย์ชายฝั่ง

ป่าชายเลนเป็นพรมแดนที่เชื่อมระหว่างชายฝั่งและทะเล เป็นป้อมปราการจากลมพายุ ฟอกอากาศ และดูดซับสิ่งสกปรก เป็นทั้งบ้าน แหล่งอาหาร ที่คุ้มภัยของสัตว์น้ำและสัตว์บก มีพืชหลากหลายชนิดทั้งต้นไม้ใหญ่ สาหร่ายและแพลงตอน ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงของป่าชายเลนจะส่งผลกระทบโดยตรงความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรป่าชายเลน ชุมชนแถบบริเวณป่าชายเลนใช้ป่าชายเลนเป็นอู่ข้าวอู่น้ำ ทั้งใช้บริโภค ขายเป็นอาชีพ ป่าไม้ใช้เป็นสมุนไพร ถ่านไม้ที่ให้ความร้อนสูง ใช้สร้างบ้านเรือน เฟอร์นิเจอร์ แต่ปัจจุบันป่าชายเลนได้ลดลงมากเพราะถูกบุกรุกเป็นนากุ้ง เหมืองแร่ อุตสาหกรรม สร้างชุมชน และการใช้ทรัพยากรที่ขาดความเข้าใจ งานวิจัยป่าชุมชนกุญแจแห่งความสำเร็จในการจัดการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนในการสนับสนุนของสกว.ที่มีการร่วมมือของฝ่ายต่างๆ รวมถึงชาวบ้านและชุมชนในพื้นที่มาช่วยกันฟื้นคืนสภาพป่าชายเลน มีการปลูกป่า รักษาและฟื้นฟูตามสภาพแวดล้อม เกิดแนวคิดการทำป่าชายเลนแบบผสมผสาน แบ่งพื้นที่ใช้ประโยชน์และพื้นที่อนุรักษ์ตามหลักวิชาการซึ่งจะไม่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศน์ เกิดการเอื้อประโยชน์ซึ่งกันและกัน อีกทั้งมีการปลูกเพิ่มเติม จากโครงการนี้ทำให้ชุมชนตระหนักในความสำคัญและประโยชน์ของป่าชายเลน ซึ่งจะส่งผลต่อดีต่อการฟื้นฟูป่าชายเลนต่อไป

 

Read more...

คลื่นอนาคต ตอน โบราณคดีบนที่สูง

แหล่งโบราณคดีปางมะผ้าเป็นที่รู้จักว่าเป็นแหล่งโบราณคดีที่สำคัญมีการศึกษาจากชาวต่างชาติมาโดยตลอด ทีมนักวิจัยชาวไทยได้รวมตัวกันศึกษาโบราณคดีบนที่สูงแห่งนี้เพื่อเปิดพรมแดนความรู้เรื่องนี้ให้ปรากฏแก่สาธารณชน ปางมะผ้าเดิมเป็นพื้นที่ใกล้แม่น้ำสาละวิน มีสภาพภูมิประเทศเหมาะแก่การตั้งถิ่นฐาน สกว.ได้สนับสนุนคณะสำรวจคณะโบราณคดีม.ศิลปากรสำรวจศึกษาเพื่อเรียนรู้วิถีชีวิตของกลุ่มคนบนที่สูง จนได้ค้นพบแหล่งโบราณคดีที่สำคัญ 10 แห่งเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย ที่ฝังศพ ผลิตเครื่องมือหินกะเทาะ ฯลฯ ทำให้ทราบว่าคนโบราณมีการอยู่อาศัยและใช้พื้นที่หลากหลายทั้งในถ้ำ เชิงเขา ใกล้แหล่งน้ำ โดยแหล่งโบราณคดีบ้านไร่กับถ้ำลอดเป็นพื้นที่น่าสนใจ เพราะมีแม่น้ำไหลผ่าน มีถ้ำ มีโลงไม้ โลงผีแมน มีชั้นดินหินที่น่าสนใจพบเครืองมือหินกะเทาะ โลหะ เศษกระดูกมนุษย์และสัตว์ และเศษขี้เถ้าซึ่งแสดงถึงการใช้ไฟ การศึกษาทำให้ทราบว่าพื้นที่บ้านไร่มีการอาศัยของคน 2 ช่วง ช่วงแรกเป็นกลุ่มเครื่องมือหิน ช่วงสองมีกลุ่มโลงไม้ ส่วนที่ถ้ำลอดพบเพียงกลุ่มโลงไม้ แต่โลงไม้ที่ใกล้เคียงกันแสดงว่าเป็นกลุ่มคนที่มีวัฒนธรรมเดียวกัน เป็นคนที่มีวัฒนธรรมทำศพด้วยโลงไม้ โลงไม้นี้ยังบอกถึงสภาพแวดล้อม ภูมิอากาศ ความอุดมสมบูรณ์ในอดีต ซึ่งส่วนใหญ่เป็นไม้สักแสดงว่าในอดีตเป็นป่าเบญจพรรณที่มีไม้สักหนาแน่น วงปีไม้บอกความชุ่มชื้นและปริมาณน้ำฝน ต่อมาได้ค้นพบโครงกระดูกเพศชายในชั้นหินที่ลึกกว่าชั้นของ 2 กลุ่มคนแรก สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นมนุษย์โบราณ การค้นพบครั้งนี้ได้สร้างความรู้ใหม่ของคนบนพื้นที่สูง เผยความจริงทางประวัติศาสตร์ปางมะผ้าและอาจเกิดการเชื่อมต่อไปยังระดับโลก

 

Read more...

คลื่นอนาคต ตอน เมืองสีเขียว

การเพิ่มพื้นทีสีเขียวให้มากขึ้น หรือมีขนาดใหญ่จะเปรียบเสมือนเครื่องปรับอากาศโดยธรรมชาติ โดยมีต้นไม้ที่อยู่รวมตัวกันช่วยเพิ่มความชื้นในอากาศ ส่งผลต่อความรู้สึกสบายตัวของผู้คนและสภาพแวดล้อมในบริเวณใกล้เคียงด้วย ต้นไม้ 1 ต้นจะสามารถดูดซับความร้อนจากบริเวณโดยรอบต้นไม้เพื่อนำไปสังเคราะห์แสงได้ถึง 12,000 บีทียู/ชั่วโมง หรือเท่ากับการทำงานของเครื่องปรับอากาศขนาด 1 ตัน ซึ่งหากเราเปิดเครื่องปรับอากาศขนาด 12,000 บีทียู เราจะสิ้นเปลืองพลังงานไฟฟ้าเทียบได้กับการเปิดหลอดไฟฟลูออเรสเซนต์ขนาด 36 วัตต์ จำนวน 80 หลอดภายใน 1 ชั่วโมงเลยทีเดียว

 

Read more...

คลื่นอนาคต ตอน เส้นทางไหมไทย

ไหมไทยมีการพัฒนามากว่าร้อยปี ปัจจุบันโคราชเป็นศูนย์รวมของอุตสาหกรรมผ้าไหมไทย แม้จะมีคู่แข่งมากมายไม่ว่า จีน อินเดีย อิตาลี ฝรั่งเศส และเกาหลีใต้ ตลาดส่วนใหญ่ คือ อเมริกาและยุโรปโดยไทยครองส่วนแบ่งเป็นอันดับ 6 แต่ไหมพื้นบ้านส่วนใหญ่ยังมีคุณภาพไม่พอที่จะส่งออกและราคาเส้นไหมสูงกว่านำเข้า ทำให้ไทยต้องนำเข้าไหมจากจีนส่งผลถึงต้นทุนการผลิต นักวิจัยจึงเข้ามาช่วยแก้ปัญหา มีการปรับปรุงไหมขาวให้มีคุณภาพและลดการนำเข้าจากจีน โดยนำไหมจากสายพันธุ์ญี่ปุ่นเป็นแม่พันธุ์มาผสมกับผีเสื้อไหมจีนที่ความแข็งแรงของเส้นไหม ทำให้ได้ไหมสายพันธุ์ใหม่ที่เหนียวและยาวมากขึ้น และยังมีการพัฒนาลายผ้าไหม 12 สกอร์ที่มีลวดลายเหมาะกับการใช้สอยหลายประเภท เป็นการสร้างมูลค่าสินค้าแต่ผู้ผลิตได้ต้นทุนถูกลง งานวิจัยชิ้นนี้เป็นการสร้างตราสินค้าให้เป็นที่รู้จักในกลุ่มธุรกิจ มีการนำลายผ้าไหมนี้ไปผลิตเพื่อส่งออก นอกจากนี้นักวิจัยยังปรับปรุงการใช้เทคนิคการย้อมโดยใช้วัตถุดิบธรรมชาติให้ติดสีทนนานใช้ระยะเวลาย้อมน้อยลง ซึ่งจะเป็นแนวทางหนึ่งที่ให้ตลาดต่างประเทศยอมรับมากขึ้น สิ่งเหล่านี้เป็นแนวทางที่จะทำให้ไทยครองตลาดไหมได้อย่างยั่งยืน

 

Read more...

คลื่นอนาคต ตอน ความหลากหลายของสาหร่าย

ในแหล่งน้ำของธรรมชาติมีสาหร่ายหลากหลายชนิดทั้งขนาดเล็กที่ไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่าไปจนถึงขนาดใหญ่ อ็อกซิเจนในอากาศที่เราหายใจส่วนหนึ่งก็มาสาหร่าย สาหร่ายเป็นดัชนีชี้วัดแหล่งน้ำได้ นอกจากนี้เรายังใช้สาหร่ายในการประกอบอาหาร เช่น สาหร่ายไกในแม่น้ำโขงซึ่งจะสามารถเก็บได้ปีละครั้ง ชาวบ้านนิยมบริโภคกันมาก แม่บ้านในชุมชนได้รวมตัวกันก่อตั้งเป็นกลุ่มแม่บ้านแปรรูปสาหร่ายเพื่อจำหน่าย ด้วยความต้องการบริโภคที่เพิ่มขึ้นแต่จำนวนสาหร่ายลดลง นักวิจัยจึงเข้ามามีบทบาทโดยได้มีการศึกษาพบว่าสาหร่ายไกที่พบในแม่น้ำโขงเป็นชนิดข้าวและไหมที่เติบโตในแหล่งที่น้ำแหลผ่านตลอดเวลาและสามารถอาศัยในน้ำขุ่นได้ จากนั้นนักวิจัยและชาวบ้านได้ช่วยกันหาทางว่าทำอย่างไรจึงจะทำให้สาหร่ายในแม่น้ำโขงมีจำนวนเพิ่มขึ้น

 

Read more...