พันแสงรุ้ง ตอน ศาสนาและวัฒนธรรมชุมชนปกาเกอะญอ

ชาวปกาเกอะญอส่วนหนึ่งที่นับถือศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิค ด้วยเพราะความเชื่อของปกาเกอะญอมีความสอดคล้องกับศาสนาคริสต์ จึงทำให้การเปลี่ยนศาสนาเป็นไปโดยง่าย การเข้ามาเผยแพร่ศาสนาคริสต์เริ่มเมื่อหลังมีการสังคายนาวาติกันครั้งที่ 2  เป็นสังคายนาระดับนานาชาติครั้งแรกเป็นการเปลี่ยนที่ให้ศาสนาคริสต์ก้าวข้ามพรมแดนของตัวเองเข้าไปวัฒนธรรมของประชาชน เคารพในวัฒนธรรมอื่น บาทหลวงและคณะมิชชันนารีเริ่มต้นด้วยการปรับตัวอยู่กับชาวบ้าน สร้างความสัมพันธ์เรียนรู้วัฒนธรรมชุมชนไปพร้อมๆกัน แม้ต้องใช้เวลาแต่ก็เกิดการเปลี่ยนด้วยใจ ศูนย์การอบรมเด็กชาวไทยภูเขาแม่ปอนได้ชื่อว่าเป็นศูนย์กลางด้านการศึกษาให้เด็กปกาเกอะญอมีการจัดการศึกษาระดับประถมศึกษา 3 ภาษาทั้งภาษาไทย อังกฤษและปกาเกอะญอ มีการเรียนวิชาสามัญและเรียนคำสอน เด็กโตเน้นเรียนคำสอนและภาษาปกาเกอะญอ มีการนำอักษรโรมันที่เป็นพื้นฐานของภาษาอังกฤษมาเทียบเสียงในภาษาปกาเกอะญอ เพราะเชื่อว่าจะนำไปสู่การถ่ายทอดวัฒนธรรมชุมชนได้ดีกว่าและสิ่งนี้สามารถพัฒนาต่อไปได้ เป็นศูนย์บ่มเพาะความเชื่อและศรัทธาของศาสนาคริสต์ผ่านพิธีกรรมอย่างเคร่งครัดแต่ยืดหยุ่นในวิธีการเพื่อให้เด็กๆเคารพในภูมิปัญญาของชาติพันธุ์ตนเองและรักษาสิ่งดีงามที่ได้มาจากบรรพบุรุษ ทุกวันนี้พี่น้องปกาเกอะญอคุ้นเคยกับวิถีปฏิบัติและพิธีกรรมต่างๆ จนเป็นส่วนหนึ่งในการดำเนินชิววตและส่งต่อวิถีนี้แก่ลูกหลาน และทุกวันนี้มีพระสงฆ์ที่เป็นปกาเกอะญอด้วย

 

Read more...

พันแสงรุ้ง ตอน ศรัทธาของปกาเกอะญอ

ชาวปกาเกอะญอมีความหลากหลายในนับถือศาสนา บางคนนับถือศาสนาดั้งเดิมที่เป็นพลังอำนาจเหนือธรรมชาติ บางคนนับถือพุทธ บางคนนับถือคริสต์ บทเพลงของปกาเกอะญอมีเนื้อร้องที่บอกไว้ว่าก่อนจะมีศาสนาใดๆพระเจ้าหรือผู้ยิ่งใหญ่เหนือธรรมชาติสร้างโลกขึ้นมา แรกเริ่มมีแค่ลมกับน้ำ และมอบภูเขาป่าไม้ให้แก่คนปกาเกอะญอ ชาวปกาเกอะญออาศัยอยู่แถบภาคเหนือ มีชีวตผูกพันกับป่า ใช้ชีวิตเรียบง่าย เคารพและเชื่อในอำนาจในธรรมชาติ ใช้น้ำกับเคารพน้ำ ใช้ป่าก็เคารพป่า และนับถือวิญญาณบรรพบุรุษ สิ่งเหล่านี้เป็นศาสนาดั้งเดิมที่นับถือมายาวนาน ประเพณีการปฏิบัติที่ต้องเคร่งครัด โดยเชื่อว่าหากปฏิบัติไม่ถูกและไม่พร้อมเพรียงจะถูกลงโทษ ความเคร่งครัดนี้เป็นจุดเปลี่ยนของศาสนา ต่อมาการเข้ามาของมิชชันนารี โอกาสด้านการศึกษาและสาธารณสุข ความเชื่อดั้งเดิมที่สอดคล้องกับความเชื่อของศาสนาใหม่ เป็นแรงขับให้คนปกาเกอะญอหันมานับถือศาสนาคริสต์จำนวนมาก และพิธีกรรมที่นับถือผีจะถูกยกเลิกไปเพราะขัดกับศาสนาคริสต์ แต่ภาษาการแต่งกายยังคงอยู่และใช้ร่วมกับพิธีการทางศาสนา หากศาสนายอมรับความวัฒนธรรมท้องถิ่นก็จะเกิดการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ 

Read more...

พันแสงรุ้ง ตอน เรื่องราวบนผืนผ้าดำ

ชาวไททรงดำ หรือลาวโซ่ง ถูกเรียกว่า ไทยทรงดำเพราะแต่งกายด้วยสีดำหรือสีเข้ม ด้วยความสะดวกต่อการทำนาทำไร่ เพื่อกำหนดเอกลักษณ์ของตน เมื่อไหร่ที่มีพิธีสำคัญคนไทยทรงดำก็จะสวมชุดประจำชาติตน เสื้อสีดำมาจากการทอผ้าขาวและนำไปย้อมสีครามหรือนิล หรือการย้อมด้ายก่อนแล้วค่อยนำไปทอ เทคนิคการย้อมนั้นต้องย้อมครามก่อนแล้วค่อยนำไปย้อมเย็นกับเปลือกประดู่กันได้สีดำหรือสีนิล แล้วนำไปตากแดด ซึ่งยิ่งแดดแรงยิ่งดี การย้อมต้องย้อมซ้ำหลายครั้งเพื่อให้สีติดสวย ไททรงดำจะสวมซิ่นลายแตงโมหรือลายทางยาวสีขาวอมฟ้า สวมเสื้อก้อม คอกลมผ่าหน้าติดกระดุมใช้ในกิจกรรมประจำวัน มีผ้าเปียวหรือผ้าสไบทอสีพื้น ที่สามารถนำมาคล้องคอหรือผ้าแถบคาดอก และจะสวมเสื้อฮีเมื่อมีพิธีกรรม โดยเสื้อฮีจะมีลวดลายสวยงามด้านใน จะนำออกมาคลุมด้านนอกในกรณีคลุมโลงของผู้ตาย สวมใส่ในพิธีแปงขวัญที่เรียกชวัญเข้าสู่ตัว พิธีเสนตัว ในพิธีแต่งงานญาติฝ่ายชายจะนำเสื้อฮีกลับด้านสวยงามออกพาดบ่าซ้าย และในพิธีเสนเรือนผู้ทำพิธีจะสวมเสื้อฮี เขย หรือ สะใภ้ต้องนำเสื้อฮีมาคล้องคอหรือคาดอก ในพิธีปาดตง ถวายเครื่องเซ่น เขยหรือสะใภ้ที่เข้าร่วมพิธีต้องสวมเสื้อฮี คนไทยทรงดำให้ความสำคัญกับเขยสะใภ้ โดยให้สวมใส่เสื้อฮีเป็นการยอมรับ หลังแต่งงานจะมีพิธีไหว้ฮาวที่คู่แต่งงานจะใส่เสื้อฮีมาไหว้ผีบรรพบุรุษ  ลวยลายของไทยทรงดำมีความหมายที่ลึกซึ้ง ผ้าซิ่นลายแตงโมที่หัวซิ่นเป็นดำล้วนหมายถึงดิน ชีวิตเกิดจากดินและตายไปก็กลับสู่ดิน กลางซิ่นเป็นลายแตงโมที่หมายถึงชีวิตเราไม่ได้มาคนเดียวมีทั้งคู่ทั้งเดี่ยว และปลายซิ่นหากผุ้ที่แต่งงานแล้วจะเลาะด้ายออกเป็นปลายโล่งเป็นระยะเวลา 1 ปี จากนั้นจะให้ผูที่เคารพนับถือมาต่อซิ่นให้ ความเชื่อเหล่านี้เป็นกรอบให้ลูกหลานดำเนินตาม เสื้อผ้าของไทยทรงดำสอนใจว่าความดีไม่จำเป็นต้องโชว์ออกมาแต่ในระยะเวลาหนึ่งความดีก็จะปรากฏ เหมือนกันการสวมใส่เสื้อฮีที่มีความสวยงามด้านใน เวลาเดินหรือทำกิจกรรมก็จะมีลวดลายปรากฏออกมานั่นเอง

 

Read more...

พันแสงรุ้ง ตอน มุสลิมที่แม่สอด

แม่สอดมีกลุ่มคนที่หลากหลาย ทั้งจีน ไทยเหนือ ไทยใหญ่ ซิกซ์ มุสลิม ฮินดู กะเหรี่ยง มอญ พม่า ฯลฯ โดยอยู่ร่วมกันอย่างประสานความร่วมมือกัน มีความผูกพันแม้ต่างเชื้อชาติและศาสนา แต่กลุ่มที่โดดเด่นก็คือกลุ่มชนมุสลิมที่เริ่มอพยพเข้ามาเรื่อยๆจนมากกว่ากลุ่มชนดั้งเดิม ยามเช้าหลายชีวิตที่แม่สอดเริ่มต้นที่ร้านน้ำชา อาหารเช้าแบบมุสลิมมีทั้งโรตีแผ่น ซาโมซา มลัย และโรตีโอ่งกินกับแกงถั่ว แกงที่นิยมกันคือแกงอุ๊บ คนมุสลิมมีการใช้หลายภาษาในการพูดคุยในชีวิตประจำวัน ทั้งพม่า ไทยเหนือ ไทยกลาง อูรดู และภาษาอาหรับ มุสลิมมีทั้งมุสลิมพม่าที่เข้ามาอยู่ร่วมกับไทยมุสลิมที่เป็นชุมชนดั้งเดิม  มุสลิมดั้งเดิมมาจากอินเดีย บังกลาเทศ และปากีสถานที่เข้ามาค้าขายในแม่สอดเมื่อครั้งที่พม่าเป็นอานานิคมของอังกฤษ ชาวมุสลิมพม่าอพยพเข้ามาด้วยเหตุผลต่างๆ ทั้งความยากจน การเมืองภายในพม่า เรื่องแรงงาน ด้วยการอพยพเข้ามากและไม่ย้ายกลับไปทำให้แม่สอดเริ่มเกิดปัญหา ชุมชนดั้งเดิมจึงได้แต่ร้องขอให้ทางการเข้ามาจัดการปัญหานี้อย่างชัดเจน

 

 

Read more...

พันแสงรุ้ง ตอน มอญบางขันหมาก

แม้ชุมชนชาวมอญหลายชุมชนจะถูกกลืนไปกับชุมชนอื่นแต่ชุมชนมอญบางกลุ่มยังคงอัตลักษณ์ของตนไว้ได้ ดังมอญบางขันหมาก จ.ลพบุรี ที่การยึดถือและศรัทธาในพุทธศาสนาไม่เปลี่ยนแปลง มีการคงเอกลักษณ์การแต่งกายแบบมอญไว้ให้เห็น มีการนับถือผีเรือนที่ต้องมีห้องไว้สำหรับผีเรือนและเก็บเครื่องผีของตระกูลไว้ โดยมอญถือว่าห้ามคนนอกเข้าห้องรวมถึงลูกเขยด้วย ที่บางขันหมากมีประเพณีการตักบาตรน้ำผึ้งโดยมีเรื่องเล่าที่เชื่อว่าน้ำผึ้งเป็นยาที่พระสงฆ์ต้องมีไว้เพื่อรักษาโรค และมีประเพณีแห่โน่ หรือธงตะขาบถวายเป็นพุทธบูชา อีกทั้งมอญบางขันหมากยังมีสำเนียงการพูดต่างกับที่อื่นซึ่งปัจจุบันคนรุ่นใหม่ไม่ค่อยมีการพูดคุยกันแล้ว ชุมชนจึงพยายามสืบทอดและสอนภาษาให้แก่เยาวชนในวันหยุด ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลก คนในชุมชนพยายามรักษาอัตลักษณ์ไว้และชาวมอญบางขันหมากต้องเลือกจะเก็บสิ่งใดไว้และจะสืบสานสิ่งใดต่อไป

 

 

Read more...