พันแสงรุ้ง ตอน พันแสงรุ้งสัญจร

เป็นการจัดกิจกรรมรับฟังความคิดเห็นจากนักวิชาการและชาวบ้าน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ว่ามีความคิดเห็นอย่างไรกับพันแสงรุ้ง เนื่องจากหลังจากที่พันแสงรุ้งออกอากาศเรื่องราววิถีชีวิตของคนใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้รับความสนใจมากจากผู้คน เพราะมีการบอกเล่าเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ สำนึกของคนในพื้นที่ เรื่องเล่าต่างๆเพื่อเข้าใจปัจจุบันและอัตลักษณ์ของคนเชื้อสายมลายู วิถีมุสลิมและการศึกษาของเด็ก3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ พันแสงรุ้งสัญจร 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้จัดมาแล้ว 10 ครั้ง การสัญจรจะมีการวิจารณ์สิ่งที่นำเสนอไปแล้วและสิ่งที่อยากนำเสนอโดยมองว่าประวัติศาสตร์ชาติไทยจะสมบูรณ์ได้ต้องพูดถึงประวัติศาสตร์ท้องถิ่นด้วย สื่อมวลชนในพื้นที่เห็นว่าการนำเสนอเรื่องราวประวัติศาสตร์และวิถีวัฒนธรรมยังมีไม่เพียงพอ การนำเสนอประเพณีและวัฒนธรรมแต่ละกลุ่มจะสร้างความเข้าใจในวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน นักวิชาการอยากให้นำเสนอความจำเป็นของภาษามลายูปัตตานี การสัญจรทำให้ทีมงานได้โอกาสที่จะรับรุ้ว่าอะไร คือ ข้อสงสัย อะไร คือ เป็นสิ่งที่อยากสื่อสาร และอะไรคือสิ่งที่ให้เกิดอยากเรียนรู้ในพื้นที่และสร้างความเข้าใจให้สังคมไทย

 

Read more...

พันแสงรุ้ง ตอน แม่สอดอันหลากหลาย

แม่สอดได้ชื่อว่าเป็นพื้นที่ที่มีหลากหลายชาติพันธุ์ แต่ในอดีตนั้นสันนิษฐานว่ากะเหรี่ยงเป็นชนกลุ่มแรกที่อาศัยอยู่ที่แม่สอด แม่สอดมีลักษณะภูมิประเทศที่ราบกว้างใหญ่ มีความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติที่หลากหลาย ทำให้หลายกลุ่มชนเริ่มเข้ามาตั้งรกราก กลายเป็นที่มาของการอยู่ร่วมกันอันหลากหลายทั้งจีน ไทเหนือ ไทใหญ่ ซิกซ์ มุสลิม ฮินดู กะเหรี่ยง มอญ พม่า ฯลฯ โดยอยู่ร่วมกันอย่างประสานความร่วมมือกัน มีความผูกพันแม้ต่างเชื้อชาติและศาสนา ทุกวันนี้แม่สอดเป็นตลาดการค้าชายแดนที่สำคัญ แนวโน้มว่าจะมีขยายตัวทางเศรษฐกิจมากขึ้น เป็นเหตุให้แรงงานต่างด้าวเข้ามามากขึ้น เกิดปัญหาที่ให้ชุมชนแม่สอดดั้งเดิมต้องร่วมมือกันแก้ไขและต้องดำรงตนไม่ให้ถูกกลืนจากแรงงานอพยพ เพื่อให้แม่สอดเป็นชุมชนที่น่าอยู่ มีการยอมรับให้เกียรติซึ่งกันและกัน ในขณะเดียวกันก็ดำรงอัตลักษณ์ของตนอย่างเหนียวแน่น

 

Read more...

พันแสงรุ้ง ตอน ลาวห้วยลึก

ตามตะเข็บชายแดนจะพบว่าชนชาติ 2 ฝากฝั่งมีความคล้ายคลึงและสัมพันธ์เพราะในอดีตไม่มีขอบเขตประเทศหรือการประกาศเป็นรัฐชาติ ประเทศลาวเป็นชาติที่ความคล้ายคลึงกับไทยมากที่สุด ที่จ.เชียงรายมีชุมชนคนลาวใน 3 อำเภอเชียงแสน เชียงของ เวียงแก่น และบ้านห้วยลึกเป็นหมู่บ้านริมโขงฝั่งไทยหมู่บ้านสุดท้ายก่อนที่แม่น้ำโขงจะไหลเข้าเขตลาวบริเวณแก่งผาได ในอดีตเส้นแบ่งเขตแดนไทยลาวไม่ได้เป็นเช่นนี้ ผู้คน 2 ฝั่งเลื่อนไหลข้ามฝั่งไปมาในฐานะคนวัฒนธรรมและใช้ทรัพยากรเดียวกัน คนลาวที่ห้วยลึกอพยพมาเพราะอิทธิพลทางการเมือง การขูดรีดภาษี และการปฏิวัติในลาว เมื่อมีงานบุญพี่น้อง 2 ฝั่งจะได้มีโอกาสได้มาพบปะสังสรรค์กัน ไม่ว่าจะงานบุญแข่งเรือ หรือในวันออกพรรษาพี่น้องจากฝั่งลาวจะมาร่วมด้วย ตอนเช้าใส่บาตรข้าวเหนียว ที่ขาดไม่ได้คือขนมจ๊อก ตอนกลางคืนจุดบอกไฟหรือบั้งไฟและทำเรือไฟบกเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา ลาวห้วยลึกยังคงอัตลักษณ์ความเป็นลาวไว้ และดำรงชีวิตยึดถือธรรมชาติ แต่ตอนนี้การที่จีนสร้างเขื่อนส่งผลกระทบกับชุมชนมาก เกิดน้ำท่วม ตลิ่งทรุด พันธุ์ปลาสูญหายไป อีกทั้งลาวมีแผนทำเขื่อนกั้นแม่น้ำโขง 11 โครงการและแผนสร้างเขื่อนไฟพลังน้ำ ที่เมื่อสร้างเสร็จจะทำให้ชุมชนแถบริมโขงจมลงในแม่น้ำทันที คนในชุมชนจึงรวมตัวกันเพื่อต่อสู้ พูดคุยกับคนฝั่งลาวถึงผลกระทบที่เกิดขึนแต่ไม่มีใครรู้เลยว่าประวัติศาสตร์อันยาวนานของฝั่งโขงจะจบลงเช่นไร

 

Read more...

พันแสงรุ้ง ตอน อัตลักษณ์มอญในแผ่นดินสยาม

วิถีชีวิตของคนมอญในแผ่นดินสยามอาจมีลักษณะแตกต่างกันไป แต่สิ่งที่เหมือนกัน คือ การนับถือบรรพบุรุษและยึดมั่นในคือพุทธศาสนา ในสมัยโบราณรัฐมอญต้องต่อสู้กับพม่าแย่งชิงทรัพยากรจนเกิดสงครามหลายครั้ง จนเป็นเหตุให้คนมอญอพยพเข้ามาในสยามตั้งแต่อยุธยาและอพยพเข้ามาอีกหลายยุคหลายสมัย ทำให้มีคนมอญอาศัยอยู่ทั่วแผ่นดินสยาม ชาวมอญมีอัตลักษณ์ที่โดดเด่น ไม่ว่าจะเป็นสถาปัตยกรรม พิธีกรรม การแต่งกายและภาษา เช่น เทสิกเจดีย์ทั้ง 7 สัญลักษณ์แทนพญามอญทั้ง 7 ที่เป็นผู้ปกครองในท้องถิ่นในละแวกแม่น้ำแม่กลองซึ่งเป็นชาวมอญจากรัฐมอญอพยพมา 200 ปีก่อน หรือมพิธีลอยเรือของชาวมอญสังคละบุรี ที่นำเรือมาตกแต่งติดธง วางเครื่องเซ่น มีการแห่และนำเรือไปปล่อยกลางน้ำเพื่อบูชาพระอุปคุบ หรือการแต่งกายของชาวมอญที่นิยมแต่งกายด้วยชุดท้องถิ่นในงานเทศกาล เน้นการพาดสะไบทั้งชายและหญิง หากไปวัดหญิงจะห่มสไบพาดไหล่ ถ้างานรื่นเริงจะใช้สไบคล้องคอ และปัจจุบันชาวมอญพยายามฟื้นฟูภาษาของตน สร้างแบบเรียนและนิทานท้องถิ่นสำหรับเยาวชน ที่เขียนคำอ่านภาษามอญด้วยภาษาไทย ชาวมอญรุ่นใหม่มองว่าชาวมอญต้องเข้าใจแก่นแท้ของตน ต้องรักษารากเหง้า วัฒนธรรมของตนไว้ และต้องมีความเข้าใจการอยู่ร่วมกับคนในสังคมด้วย

 

Read more...

พันแสงรุ้ง ตอน ชึ่มซ์อง คนชอง

คนชอง ชาติพันธุ์ดั้งเดิมแถบภาคตะวันออกของประเทศไทย แถบจังหวัดระยองและจันทบุรี ที่ปัจจุบันเหลืออยู่เพียง 6000-10,000 คน คนชองมีการสื่อสารในภาษาที่พิเศษ ก่อนหน้านี้ภาษาใกล้สูญพันธ์มีคนพูดได้เพียงแค่ 500 คน แต่คนชองและนักวิจัยได้ร่วมกันกอบกู้วิกฤต ฟื้นฟูจนสามารถสืบทอดภาษาให้แก่ลูกหลานได้ โดยยึดแนวคิดการเรียนภาษาชองให้สนุก จากงานวิจัยท้องถิ่นสู่การเรียนการสอนในโรงเรียนในชุมชน ทำให้ลูกหลานได้เรียนรู้ภาษาและวัฒนธรรมของตน จากงานวิจัยด้านภาษาพัฒนาสู่งานวิจัยอื่น ๆ เช่น วิจัยการนำพืชคลุ้มคล้าพืชท้องถิ่นของชุมชนมาปลูก หรือการอนุรักษ์ประเพณีดั้งเดิม เช่น พิธีไหว้ผีบรรพบุรุษที่การเล่นผีโรงจะทำพิธีตอนกลางวัน ส่วนการเล่นผีหิ้งจะทำพิธีตอนกลางคืน พีธีบุญส่งบกที่ทำเพื่อปัดทุกโศกโรคภัยความไม่ดีออกจากหมู่บ้าน เป็นช่วงเวลาที่คนในหมู่บ้านจะมารวมตัวกัน เป็นต้น ชาวชองในวันนี้มีความมั่นใจและภูมิใจที่จะรักษาวัฒนธรรมของตนให้ดีได้ท่ามกลางความหลายหลายของสังคมไทย

 

Read more...