บทเพลงร่วมวิจัยยางไทย

จากโครงการวิจัยยางไทยที่มีผลงานโดดเด่นมากมายเพื่อช่วยแก้ปัญหายางพาราไทย ได้ถูกนำเสนอผ่านบทเพลงร่วมวิจัยยางไทย ประพันธ์เนื้อร้อง : รศ.ดร.สุธีระ ประเสริฐสรรพ์. ขับร้อง : จักรธร ขจรไชยกูล (โตน โซฟา) 

 

Read more...

สารคดีงานวิจัย ตอน ฟื้นคน ฟื้นภาษา ด้วยงานวิจัยท้องถิ่น

จากสถิติของนักภาษาศาสตร์ที่บ่งชี้ว่าภายในศตวรรษนี้ร้อยละ 90 ของภาษาในโลกกว่า 6,000 ภาษาจะต้องตายไป ศูนย์ศึกษาและฟื้นฟูภาษา และวัฒนธรรมในภาวะวิกฤต สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อพัฒนาชนบท จึงได้นำงานวิจัยท้องถิ่นเข้าไปฟื้นฟูภาษาและพัฒนาชุมชน จากเดิมชุมชนเป็นผู้ให้แค่ให้ข้อมูลเท่านั้น นักภาษาศาสตร์จะนำข้อมูลจากชุมชนมาวิเคราะห์และนำสรุปเป็นองค์ความรู้สำหรับการศึกษา จากขอข้อมูลนี้นักภาษาศาสตร์ได้ทราบปัญหาของชาวบ้าน และเมื่อนำงานวิจัยท้องถิ่นมาใช้เป็นเครื่องมือ ทำให้ชุนชนได้มีส่วนร่วมแก้ไขปัญหาด้วยตนเอง เป็นการเติมเต็มความต้องการของชุมชน เพราะชุมชนก็ต้องการศึกษาภาษาของตนและต้องการอนุรักษ์ภาษาของตนเช่นกัน โครงการฟื้นคนฟื้นภาษาด้วยงานวิจัยท้องถิ่น คือ โครงการฟื้นฟูภาษาชอง  โครงการอนุรักษ์ภาษา พัฒนาศักยภาพของชาวมลาบรี รวมถึงได้พัฒนาระบบตัวเขียนภาษามลาบรีขึ้นมาด้วย หรือโครงการอนุรักษ์ภาษาละเวือะ เป็นต้น จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างชุมชนภาษาชาติพันธุ์ทำให้เกิดการขยายผลอย่างกว้างขวาง เกิดการส่งผ่านไปยังลูกหลาน มีการนำชาติพันธุ์เข้าเป็นการเรียนการสอนขั้นพื้นฐานในระบบโรงเรียนรัฐ สิ่งนี้ยังช่วยคลีคลายปัญหาใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ได้อีกด้วย ในโครงการทวิภาษาที่สอดแทรกความเป็นท้องถิ่นวิถีความเป็นมุสลิมเข้าไปในแผนการเยนการสอนในชันเรียน การฟื้นฟูภาษาท้อองถิ่นให้เข้มแข็ง ได้สร้างความมั่นใจให้แก่ชุมชนและยังเป็นพื้นฐานการพัฒนาที่ตั้งต้นจากภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนเอง

 

Read more...

สารคดีงานวิจัย ตอน นักวิชาการกับการทำงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น

คนจำนวนไม่น้อยเชื่อว่าการศึกษา คือ เครื่องชี้วัดความเจริญของบ้านเมืองและสังคม แต่ก็มีคนจำนวนไม่น้อยเช่นกันที่ผิดหวังกับระบบการศึกษาไทย ต่อมาได้มีการจัดการศึกษารูปแบบใหม่ที่เน้นเด็กเป็นศูนย์กลางและให้ท้องถิ่นและชุมชนมีส่วนร่วมกับโรงเรียน ซึ่งเป็นแนวทางเดียวกันกับที่สกว.พยายามผลักดันมาตลอด งานวิจัยท้องถิ่นถูกนำเข้ามาให้ชุมชนใช้เป็นเครื่องมือแก้ปัญหาในท้องถิ่น มีความรู้มากมายที่ฝังในชุมชน โดยให้เด็กเข้ามามีส่วนร่วมในงานวิจัยของชุมชนด้วย ประโยชน์สูงสุดที่ชุมชนจะได้รับคือความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงที่จะมีการถ่ายโอนการศึกษาที่จะให้องค์กรท้องถิ่นเข้ามาดูแล และสิ่งที่นักวิจัยได้รับ คือ จากเดิมที่นักวิจัยจะคิดว่าเราจะได้อะไรจากงานวิจัย เป็นชุมชนจะได้รับอะไรจากงานวิจัย เมื่อชุมชนได้รับนักวิจัยก็ได้สิ่งที่ชุมชนได้รับมาสังเคราะห์ต่อ เป็นองค์ความรู้ใหม่ที่สามารถนำไปถ่ายทอดได้ แนวคิดนี้ก่อให้เกิดโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่นต่างๆ มากมาย นักวิจัยได้สร้างกระบวนการเรียนรู้ให้กับชาวบ้าน ให้คำตอบแก่สังคมในเชิงสาระและการจัดการ เกิดนิยามใหม่แก่มิติการศึกษา เพราะอนาคตของชาติของเยาวชนจะเป็นจริงไปไม่ได้หากไร้ซึ่งการใส่ใจในฐานรากทางการศึกษาที่ต้องเชื่อมโยงความรู้ระหว่างภูมิปัญญาท้องถิ่นกับวิชาการ เชื่อในความรู้ที่เกิดขึ้นกับจากการร่วมคิด ร่วมปฏิบัติ ร่วมรับผล เพราะนี้คือความรู้จริง ที่เกิดจากการนำวิจัยท้องถิ่นมาใช้

 

Read more...

สารคดีงานวิจัย ตอน ลุ่มน้ำตาช้าง

มีการคาดการณ์ว่าอีกไม่กี่ปีข้างหน้า น้ำในการทำเกษตรจะขาดแคลน ขุนเขาทางภาคเหนือเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำหลายสาย หนึ่งในน้ำคือ ลุ่มน้ำแม่ตาช้างที่มีลำห้วยเล็กหลายสาย ผู้ใช้น้ำจากแม่ตาช้าง ได้แก่ กลุ่มต้นน้ำชาวม้งที่ปลูกลิ้นจี่ กลุ่มกลางน้ำที่เป็นรีสอร์ทและบ้านพักตากอากาศ และกลุ่มปลายน้ำที่เป็นเกษตรกร ชาวนา ชาวสวน เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินและแนวทางน้ำรวมถึงสภาพอากาศที่เปลี่ยนไป ตลอด4-5 ปีที่ผ่านมาทำให้เกิดการขาดแคลนน้ำในช่วงหน้าแล้งใน 4 เดือนแรกของปี ชาวม้งตัดต้นไม้และต่อท่อไปใช้ทำสวนลิ้นจี่ กลุ่มรีสอร์ทเก็บกักน้ำไว้ใช้มาก ทำให้น้ำลงมาปลายน้ำน้อย เกิดความขัดแย้งระหว่างกลุ่มผู้ใช้น้ำ แต่นักวิจัยได้เข้ามาช่วยประสานร่วมกันจัดตั้งคณะกรรมการฟื้นฟูและจัดการลุ่มน้ำแม่ตาช้างขึ้น ที่มุ่งเปลี่ยนการเผชิญหน้าของต่างกลุ่มต่างพวกมาเป็นการพึ่งพากันระหว่างกลุ่ม เริ่มแรกตัวแทนต่างบอกเล่าความรู้สึกแก่กันและกัน เรียนรู้ซึ่งกันและกัน เกิดการประชุมที่เป็นไปอย่างสร้างสรรค์ จากนั้นก็มีถ่ายทอดสู่ลูกบ้าน หาทางออกร่วมกัน ในอนาคตการแก้ปัญหาในลุ่มน้ำแม่ตาช้างอาจเป็นตัวอย่างที่ดีแก่ท้องถิ่นอื่นก็ได้

 

Read more...

สารคดีงานวิจัย ตอน งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นองค์ความรู้หมอเมือง

ในชุมชนชนบทเมื่อเจ็บป่วยหมอพื้นบ้านยังคงเป็นที่พึ่งของคนที่ทุกข์กายทุกข์ใจอีกเป็นจำนวนมาก การพัฒนาวิทยฐานะของหมอเมืองจึงเป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญ การนำการวิจัยท้องถิ่นเข้ามาหนุนเสริม มีการจัดฝึกอบรมพัฒนาวิทยฐานะของหมอเมือง และให้หมอเมืองมีการจดบันทึกเวชระเบียนที่สามารถติดตามผลและตรวจสอบได้นำไปสู่การเรียนรู้ครั้งใหญ่ด้วยตนเอง การจัดอบรมทำให้หมอเมืองได้มีโอกาสพบปะแบ่งปันขยายความรู้ให้แก่กัน สิ่งเหล่านี้ทำให้หมอเมืองเป็นที่ยอมรับมากขึ้นเกิดการรวมตัวเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายหมอพื้นบ้านในแต่ละพื้นที เกิดเป็นเครือข่ายที่เข้มแข็ง ทั้งหมดนี้เริ่มจากชุดองค์ความรู้หมอพื้นบ้านของชาวล้านนาที่มีการรวบรวมข้อมูลยาโบราณที่มีการตรวจสอบจากผู้รู้ ได้เป็นตำรากลางของระบบการแพทย์พื้นบ้านล้านนาที่สมบูรณ์ที่สุด ตำรานี้สามารถเรียนรู้ได้จริง นำมาสู่หลักสู่การเรียนการสอนแพทย์พื้นบ้านและแพทย์ทางเลือกอีกด้วย งานวิจัยชิ้นนี้นำไปสู่การขับเคลื่อนไปสู่ระดับนโยบาย ทุกวันนี้ได้มีการนำองค์ความรู้ของหมอพื้นบ้านไปใช้เป็นทางเลือกในการจัดบริการที่หลากหลายให้แก่ชุมชน และเป็นตัวอย่างที่ดีไปสู่ท้องถิ่นอื่นไม่ว่าจะเป็นการแพทย์ชนเผ่าอาข่าที่มีการวิจัยรวบรวมความรู้ตรวจสมุนไพรอาข่า ทำการถ่ายทอด สืบต่อความรู้ และมาจนถึงบูรณาการความรู้งานวิจัยสู่การพัฒนาเศรษฐกิจอาข่าอย่างยั่งยืน เกิดการท่องเที่ยวเชิงวิถีชีวิตที่เน้นศักยภาพด้านสมุนไพรของชาวอาข่า ทั้งอาหารสุขภาพ สปาสมุนไพรจากภูมิปัญญาของอาข่า และนำไปสู่เป็นแหล่งการผลิตสมุนไพรของชาวอาข่า จะเห็นได้ว่างานแพทย์พื้นบ้านเป็นองค์ความรู้ชุดใหญ่ เป็นงานวิจัยท้องถิ่นที่สามารถนำไปใช้ ต่อยอด และบูรณาการเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชนได้อย่างยั่งยืน

 

Read more...